Maliyet mi? Yatırım mı?

Proses süreci sırasında toz oluşumu. Oluşan bu tozların yanıcı özellikte olması. Ortamın kapalı olması. Tutuşturucu kaynakların varlığı. Tüm bunlar biliniyor. Bilinmese bile birileri anlatıyor veya yaşanılan olaylar görülüyor. Yöneticilere veya işverene bir sunuluyor. Maliyetler araştırılıyor. Yapılması gerekenler yapılmazsa gerçekleşebilecek olaylar görüşülüyor. İhtimaller değerlendiriliyor.

Peki sonuç?

Maliyeti yüksek. Bence işte bu noktada direncin sadece maliyet olması değil. Yatırım sürecinin yapılan bütçe hesaplamalarında iş sağlığı ve güvenliği süreçlerini tam irdeleyememe neticesinde yeterli bütçe ayrılmaması ve alınan kararların arkasında durma dürtüleri de devreye giriyor. Riskler değerlendirildiğinde, yangın riski, patlayıcı ortamın patlama riski bilinse de önlemlerin maliyet olarak görülmesi bu nedenle çok yaygın bir durum.

Çoğu tesiste ilk yatırımdan sonra önlem alma konusu ciddi anlamda zorlaşmaktadır. Çünkü önlem alınmasına kalkışıldığında ilk yatırımdan daha çok maliyet kalemi doğmaktadır. Projelerde, yatırım aşamasında iş sağlığı ve güvenliği konularının da dikkate alınması yasal mevzuat açısından zaten zorunluluktur. Yatırımın 360 derece bakış açısıyla iyi yönetilmesi bu nedenle önemli.

Tesis kurulumlarında toz patlayıcı ortam oluşmasını önleyecek şekilde kurulmalıdır. Patlayıcı toz ortamın oluşmasının önlenmesi mümkün değilse tutuşması önlenmelidir. Bu da mümkün değilse etkilerinin azaltacak önlemlerin alınması gerekmektedir. Son adım olan etkilerinin azaltılması konusu hali hazırda tüm süreçler için gereklidir.

Yanıcı toz oluşan bir proseste uygun kategoride Ex ekipmanların bulunması gerekir. Bu ekipmanların belirlenebilmesi için öncelikle tehlikeli alan sınıflandırması yapılması gerekmektedir. ZONE 20 – ZONE 21 – ZONE 22 iş bu alan sınıflandırmasının doğru yapılması yapılacak olan Ex ekipman maliyetini doğrudan etkileyecektir. Yanıcı tozun kimyasal ve fiziksel özellikleri, sıcaklık sınıfları, minimum tutuşma enerjileri yine ekipman seçimini direkt etkiler. Toz toplama ve havalandırma sistemlerinin kurulumu gereklidir. Hatlarda olan akışlar dahil olmak üzere statik elektrik riskini ortadan kaldırmak kritiktir. Kendiliğinden kızışma durumları yine tutuşturucu kaynaktır ve bu durumlar ile ilgili tedbirlerde alınmalıdır.

Mühendislik tedbirlerinde zamanla gelişen kusurlar olabilir. Mühendislik tedbirlerinin takibi ve kontrolleri çok iyi yapılmalıdır. Bakım onarım süreçleri eğitimli personeller ve planlı şekilde gerçekleştirilmelidir. Temizlik sistemi kurulmalı ve işletilmelidir. Tesis kurulumunda takip ve kontrol ile personel ihtiyacı da aynı şekilde bir maliyet kalemidir. Takip ve kontrol için otomasyon ve izleme sistemleri kurulabilir. Yine aynı şekilde eğitimli personel maliyeti olacaktır.

Peki bunlar gerçekten maliyet mi yoksa gerçek anlamda yapılan yatırımlar mı?

İş sağlığı ve güvenliği bir maliyet kalemi yoksa yatırım kalemi mi?

İnsana harcanan para maliyet mi yoksa yatırım mı?